Elektronik kart dizgi için fiyat araştırması yaparken en sık karşılaşılan sorunlardan biri eksik teknik bilgiyle teklif istemektir. “Bu karttan 500 adet dizilecek, fiyat nedir?” sorusuna sağlıklı cevap verebilmek çoğu zaman mümkün değildir. Çünkü aynı ölçüde iki PCB’nin komponent sayısı, paket yapısı, THT oranı, özel montaj gereksinimleri ve tedarik kapsamı tamamen farklı olabilir.
İyi hazırlanmış bir teklif paketi yalnızca daha hızlı cevap almanızı sağlamaz; farklı tedarikçilerden gelen teklifleri aynı kapsam üzerinden karşılaştırabilmenize de yardımcı olur. Bu nedenle BOM, Gerber ve Pick & Place gibi dosyaların ne işe yaradığını bilmek satın alma ve proje yönetimi açısından önemlidir.
1. BOM dosyası: Malzeme listesinin merkezi
BOM, Bill of Materials yani malzeme listesi anlamına gelir. Elektronik kart üzerindeki komponentleri tanımlar. İyi bir BOM’da yalnızca “10k direnç” gibi genel ifadeler yerine mümkün olduğunca açık tanımlamalar bulunur.
- Referans kodu: R1, C12, U3 gibi
- Üretici parça numarası (MPN)
- Üretici / marka
- Değer ve temel teknik özellik
- Paket / footprint bilgisi
- Kart başına miktar ve toplam talep miktarı
- Muadil kullanım durumu
- Özel satın alma veya kalite notu
BOM’daki parça numarası ne kadar netse komponent tedarik değerlendirmesi o kadar sağlıklı yapılır. Özellikle entegre devre, MOSFET, konnektör ve röle gibi ürünlerde yalnızca genel açıklama yeterli olmayabilir.
2. Gerber dosyaları: PCB’nin üretim verisi
Gerber dosyaları PCB’nin bakır katmanlarını, lehim maskesini, baskı katmanlarını ve diğer üretim detaylarını tarif eden dosya setidir. Kart dizgi yapan taraf için Gerber’in önemi; pad yapısını, komponent bağlantı alanlarını ve PCB’nin fiziksel düzenini değerlendirmeye yardımcı olmasıdır.
Eğer PCB tedariği de talep kapsamındaysa Gerber seti daha da kritik hâle gelir. Katman sayısı, kart kalınlığı, bakır kalınlığı, yüzey kaplama ve panelizasyon gibi PCB üretim detaylarının ayrıca doğrulanması gerekebilir. Gerber tek başına tüm PCB teknik şartnamesinin yerine geçmeyebilir.
3. Pick & Place dosyası: Komponent nerede ve hangi yönde?
Pick & Place veya centroid dosyası, SMD komponentlerin kart üzerindeki X-Y koordinatlarını ve çoğu durumda rotasyon bilgisini içerir. Otomatik yerleştirme sürecinin temel girdilerinden biridir.
Bu dosyanın PCB revizyonuyla uyumlu olması gerekir. Eski revizyona ait Pick & Place dosyası, güncel Gerber ile birlikte gönderildiğinde ciddi karışıklık yaratabilir. Dosya isimlerine revizyon eklemek ve teklif paketini tek revizyon altında toplamak basit ama etkili bir uygulamadır.
4. Montaj çizimi neden faydalıdır?
Assembly drawing ya da montaj çizimi, kartın üst ve alt yüzündeki komponent referanslarını görsel olarak gösterir. Özellikle polariteli komponentler, konnektör yönleri, THT parçalar, kablo çıkışları ve özel mekanik montajlarda önemli bir referanstır.
Çizimde kritik komponentlere ilişkin kısa notlar bulunması yorum farkını azaltır. Örneğin konnektörün yönü veya LED’in montaj yüksekliği gibi beklentilerin yalnızca e-posta içinde kalmak yerine teknik dokümana işlenmesi daha güvenlidir.
5. Kart adedi ve üretim tipi
Teklifin maliyet yapısını etkileyen en önemli bilgilerden biri miktardır. 5 adet prototip kart ile 5.000 adet seri kart aynı üretim planına sahip değildir. İlk aşama prototip adedi, onay sonrası beklenen seri parti ve varsa yıllık tahmini tüketim bilgisi projenin ölçeğini anlamaya yardımcı olur.
6. Komponentleri kim tedarik edecek?
Teklif dosyasında bunun açıkça belirtilmesi gerekir. Tüm malzemeyi müşteri sağlayabilir, tüm malzemeler tedarikçi tarafından temin edilebilir veya karma model uygulanabilir. Karma modelde hangi parçaların kim tarafından sağlanacağı BOM üzerinde işaretlenmelidir.
SEMKO’nun elektronik komponent tedariki kapsamında BOM listenizi parça numarası ve miktar bazında paylaşabilirsiniz. Dizgi ve komponent tedarikini aynı talepte belirtmek, kapsamın tek noktadan değerlendirilmesini sağlar.
7. Revizyon yönetimi: Küçük görünen büyük konu
Teklif sırasında en çok zaman kaybettiren konulardan biri aynı projeye ait farklı revizyonların karışmasıdır. BOM V1.2, Gerber V1.3 ve Pick & Place V1.1 gibi uyumsuz dosyalar gönderilirse teknik değerlendirme güvenilir olmaz.
Dosya paketinde tek bir revizyon numarası kullanmak, eski dosyaları aktif paketten kaldırmak ve gönderilen ZIP dosyasına tarih/revizyon eklemek basit ama güçlü bir yöntemdir. Değişiklik yapılırsa hangi dosyanın güncellendiği açıkça belirtilmelidir.
8. Test ve kalite beklentisi
“Kartlar test edilecek” ifadesi tek başına yeterli değildir. Fonksiyonel test isteniyorsa test prosedürü, fikstür, yazılım, besleme koşulları ve kabul kriterleri netleştirilmelidir. Görsel kontrol ile fonksiyonel test aynı hizmet değildir.
Benzer şekilde özel temizlik, konformal kaplama, programlama, seri numaralandırma veya ambalajlama beklentisi varsa bunlar ilk teklif aşamasında yazılmalıdır.
Teklif paketi için pratik kontrol listesi
- Güncel BOM
- Güncel Gerber dosyaları
- Pick & Place / centroid
- Montaj çizimi veya PCB görseli
- Kart adedi ve proje tipi
- Komponent tedarik sorumluluğu
- Hedef termin
- Varsa test ve özel işlem beklentileri
- Revizyon bilgisi
Bu dosyaların tamamını hazır ettikten sonra SEMKO teknik teklif formu üzerinden tek talepte paylaşabilirsiniz. Projenizin yapısına göre eksik bilgiler teklif değerlendirmesi sırasında netleştirilebilir.
Sonuç
PCB dizgi teklifinde amaç mümkün olduğunca fazla dosya göndermek değil, doğru ve birbiriyle uyumlu teknik bilgiyi göndermektir. BOM malzemeyi, Gerber kartı, Pick & Place yerleşimi, montaj çizimi ise özel fiziksel beklentileri anlatır. Bu belgeler aynı revizyon altında toplandığında hem üretim tarafı daha doğru değerlendirme yapar hem de satın alma ekibi aldığı teklifleri daha sağlıklı karşılaştırır.
Sık Sorulan Sorular
PCB dizgi teklifi için en önemli dosya hangisidir?+
BOM temel dokümanlardan biridir ancak çoğu projede Gerber, Pick & Place, kart adedi ve montaj bilgileri de değerlendirme için gerekir.
Gerber ile Pick & Place aynı şey midir?+
Hayır. Gerber PCB katman ve üretim geometrisini, Pick & Place ise komponentlerin X-Y konum ve rotasyon bilgilerini taşır.
BOM’da üretici parça numarası bulunmalı mı?+
Mümkünse evet. MPN bilgisi özellikle kritik elektronik komponentlerde yanlış ürün eşleşmesi riskini azaltır.
Dosyalar eksikse teklif isteyebilir miyim?+
Evet. Mevcut dosyaları paylaşarak ilk değerlendirmeyi başlatabilir, eksik teknik bilgileri sonrasında tamamlayabilirsiniz.
Bu konu projenizle ilgili mi?
Elektronik kart dizgi veya komponent tedarik ihtiyacınızı SEMKO Elektronik ile paylaşın.
Teklif Al